مشكك رستمدارى - همان كسى كه نامه‌اش را به علماى ماوراءالنهر آورديم - كه به زيور فضل و صلاح آراسته بود و قرب بيست سال در آن روضهء جنت مانند به تدريس اشتغال داشت به قتل رسيد . ديگر از جملهء مقتولان مير على مفضل استرآبادى بود » . « 1 » از ديگر شهداى شيعه در جريان حملهء عبد المؤمن خان به مشهد ، شيخ على مشهور به ابن خاتون است . عالم ديگر ، شيخ فضل الله بود كه به نقل واله اصفهانى « او نيز در فتور اوزبكيه با بسيارى از امثال و اقران به عزّ شهادت فايز گرديد . » « 2 » واله همچنين از شيخ حسن داود ياد كرده كه « در فترت عبد المؤمن خان نادان كه اكثر افاضل و علماى مشهد مقدس معلى به عزّ شهادت فايز مىگرديدند ، شيخ حسن مذكور به حسن تدبير » توانست از صحنه بگريزد و پس از فتح خراسان مجددا به ارض اقدس بازگشت . « 3 » قاضى احمد قمى دربارهء اين حمله اشعارى گفته و قسمتى از آن را در كتاب خود آورده است . در آنجا او از تسلط سنيان بر مشهد ناليده ، و طبق معمول از آنان با تعبير خارجى ياد مىكند . خاك بادا بعد از اين بر سر جميع خلق را * مشهد شاه رضا باشد بدست سنيان خارجى بشنو كه ديگر شاه عادل مىرسد * مىرسد اينك شه عادل به قتل ازبكان « 4 » اشعار عبيد الله خان ازبك در هجو قزلباشان در آثار ادبى ماوراءالنهر قرن دهم و يازدهم ، آثار ضد شيعى فراوانى به صورت نثر و نظم مىبينيم . يك نمونه ، نثر واصفى بود كه شرحش گذشت . نمونهء ديگر اشعار عبيد الله خان ازبك بر ضد شيعه و رافضيان است كه در ديوان وى - كه نسخهء آن در انستيتو خاورشناسى ابو ريحان بيرونى در تاشكند موجود و عكس آن در اختيار ماست - آمده است . نقل برخى از اين اشعار ، كه عمدتا در قالب رباعى است ، دامنهء اين دشمنى ، كافر تلقى كردن شيعيان و شرعى دانستن قتل آنان را نشان مىدهد . وى در جايى دربارهء هرات مىسرايد : به حمد الله كه از شهر هرى « 5 » حق * روافض را بر آورد و عدم كرد هرى را فتح كرده در دل ما * به بهجت‌هاى نصرت دفع غم كرد خرد هم بهر تاريخش ز شادى * چنين گفت و به لوح دل رقم كرد دربارهء مشهد هم كه در برابر ازبكان مقاومت مىكرده ، مىگويد : شهر مشهد ز سيل قهر خدا * مثل حوض پرآب خواهد شد

--> ( 1 ) . همان ، ص 899 ( 2 ) . واله اصفهانى ، همان ، ص 437 ، 438 ؛ و نك : افندى ، همان ، ج 4 ، ص 362 به نقل از عالم‌آراى عباسى . ( 3 ) . قمى ، قاضى احمد ، همان ، ج 2 ، ص 900 ؛ واله اصفهانى ، همان ، ص 440 ( 4 ) . همان ، ج 2 ، ص 900 ( 5 ) . هرات